«Parle comme Parly! (Μίλα όπως η Πάρλι)» του Γιώργου Τόμου

‘’France est votre soer. France vous aime’’. ‘’Η Γαλλία είναι αδερφή σας. Η Γαλλία σας αγαπάει’’. Με αυτή την φράση επέλεξε η Γαλλίδα Υπουργός Εξωτερικών, Florence Parly, να επαναφέρει στη μνήμη μας τον Ιωάννη Ρίτσο και το «Γράμμα προς την Γαλλία» αλλά και να επισφραγίσει και ρητώς μια πραγματική σχέση συγγενείας μεταξύ δύο Εθνών. Δύο κράτη-πνεύμονες του ευρωπαϊκού πολιτισμού που απροφασίστως αποφάσισαν να βαδίσουν μαζί στο ρου της νεότερης Ιστορίας. Αυτή η πνευματική συγγένεια για την οποία κάνω λόγο, προκύπτει ως το απαύγασμα μιας διαρκούς ώσμωσης ιδεών και μεμονωμένων αιτημάτων που μετουσιώθηκαν σε επιτακτικά κελεύσματα των Γάλλων τα τέλη του 17ου αιώνα μ.Χ.. Εμπνεόμενοι από την αρχαία ελληνική Επιστήμη και Φιλοσοφία, οι Γάλλοι philosophes έθεσαν εκείνα τα θεμέλια που επρόκειτο να ωθήσουν, τον άρτι εξελθόντα από το σκοταδισμό του Μεσαίωνα κόσμο, στην αναζήτηση της αληθινής ουσίας των πάντων. Από τη μήτρα του παγκόσμιου Πολιτισμού, Ελλάδα, προς τη μητέρα του ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, Γαλλία.

Ο ελληνικός τρόπος σκέψης εγκαταστάθηκε στα μυαλά διανοούμενων της κεντρικής Ευρώπης αναλαμβάνοντας το ρόλο του καθοδηγητικού μίτου στην άφατη εκείνη επιθυμία του Γάλλου σκεπτόμενου να απορρίψει την αυθεντία και να αποστείλει ένα αίτημα οικουμενικό προς την αναζήτηση της γνώσης. Δεν έληξαν, άλλωστε, τα υπερπόντια εξερευνητικά ταξίδια τον 16ο αιώνα. Άλλαξε απλά η φύση τους. Το αίτημα για νέες γαίες εξέλειψε και το αίτημα για νέες ιδέες έγινε πιο απαιτητό από ποτέ. Οι πλόες της Γαλλικής Διανόησης κατέληγαν στα παράλια της Αρχαίας Ελληνικής Γραμματείας και στα λιμάνια του ελληνικού πολιτισμού εμπορεύονταν τα πιο πολύτιμα αγαθά: τον προβληματισμό, τη γνώση. Η Γαλλική Επανάσταση έπετο του Διαφωτισμού και το πάγιο αίτημα προηγούμενων γενεών παίρνει επιτέλους σάρκα και οστά. Το “no merci” της γαλλικής κοινωνίας απέναντι στη Μοναρχία οδήγησε στο “arma tenete” και η κοινωνική επανάσταση για την ανατροπή του καθεστώτος δημιούργησε τέτοιο ωστικό κύμα που έμελλε να αποτελέσει τη θρυαλλίδα σποραδικών αναταραχών ανά την Ευρώπη.
Η Ελλάδα ήρθε η ώρα να συναντήσει το πεπρωμένο της μέσα από μία επανάσταση που ο αυτοσκοπός της την όρισε ως εθνικοαπελευθερωτική και η θέση του ατόμου, κατά τη διάρκεια της αλλά και επαύριον της νίκης, την κατέστησε σαφώς και φιλελεύθερη. Η απαρχή του Αγώνα σαφώς και δεν ήταν εύκολη. Μεμονωμένες αντιδράσεις έπεφταν πάνω στην αδιάσειστη υπεροχή της Υψηλής Πύλης ενώ σε κάθε διπλωματική οδό η απάντηση ήταν μία: το καθεστώς είναι ένα και το αυτό, ne varietur. Παρά την έλλειψη μέσων αλλά και την συνήθη παλιμβουλία των Μεγάλων Δυνάμεων προς την ευεπήκοη ανά τα χρόνια Ελλάδα, ο Έλληνας είχε πάρει την απόφαση του. Η προλείανση του εδάφους για την Εθνική Παλιγγενεσία ήταν πραγματικότητα. Οι οργανώσεις που συνέπηξαν οι Έλληνες μικρέμποροι στο εξωτερικό και τα κομιτάτα που λειτούργησαν ως πομποί των αιτημάτων τους αλλά και ως πνεύμονες οικονομικής ενίσχυσης, έτυχαν θερμής υποστήριξης από Γάλλους της περιόδου. Οι τελευταίοι θαύμασαν το γεγονός πως οι Έλληνες του ‘21 δεν πέθαιναν για να αποφύγουν οι ίδιοι τη σκλαβιά. Πέθαιναν για να γνωρίσουν άλλοι την Ελευθερία. Εμείς. Και σε αυτόν τον καθόλα άνισο αγώνα σημαντικός αριθμός Γάλλων στάθηκε στο πλευρό τους Έθνους.

Ο Ευγένιος Ντελακρουά υφαίνει τον ύμνο του Έλληνα επαναστάτη μέσα από την εικαστική αναπαράσταση των ηρωικών μαχών. Το ελληνικό έπος μονοπωλεί το καλλιτεχνικό του ενδιαφέρον με τη δημιουργία πινάκων όπως η ‘’Ελλάδα στα ερείπια του Μεσολογγίου’’ αλλά και ‘’Η Σφαγή της Χίου’’ για τη Salon του ‘24. Προσέτι, χορεία Γάλλων καλλιτεχνών αναπαριστά μέσα από την Τέχνη την πιο οξύμωρη εικόνα. Mία Ελλάδα που πνέει τα λoίσθια και αγκομαχά, μα έναν Έλληνα που πνέει μένεα και αποζητά από τη μοίρα αυτό που του ‘χει ορίσει, ως αιώνιο. Ο Οράς Βερνέ, ο Λουί Γκαρνερέ, ο Λουί Ντυπρέ και ο Αρί Σεφέρ τολμούν να αναδείξουν με τρόπο εκκωφαντικό τον σιωπηλό πόνο αλλά και τον διακαή πόθο του εμφωλεύει στις καρδιές των Ελλήνων.

Γεώργιος Τόμου, απόφοιτος Κλασικής Φιλολογίας ΑΠΘ, φοιτητής Νομικής ΑΠΘ

karfitsa.gr